Susza nie bez przyczyny uważana jest za najbardziej dotkliwe zagrożenie dla rolnictwa. Potwierdzają to zarówno badania przeprowadzane wśród rolników (74% z nich wskazało suszę jako najtrudniejsze wyzwanie, przed którym stoją), jak i dotychczasowe zmagania z niedogodnościami powodowanymi suszą. W Polsce deficyty wodne w roku 2019 spowodowały np. spadek plonów ziemniaka o 15%, a warzyw gruntowych o ponad 8%. W zwalczaniu suszy mogą się okazać przydatne kwasy humusowe. Straty w rolnictwie w wyniku suszy w roku 2018 oszacowano na 3,6 miliarda złotych, a w roku 2019 na 3 miliardy. Wielu ekspertów przewiduje, że taka sytuacja będzie się nie tylko powtarzała, ale też będzie coraz groźniejsza. Przed prawdopodobną suszą w roku 2021 w Polsce ostrzegał rzecznik Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Grzegorz Walijewski.

Susza – poważny, światowy problem

Susza może mieć potencjalnie katastrofalne skutki dla rolnictwa oraz całej gospodarki. Efekty ekonomiczne są oczywiste: spadek plonów zbóż i roślin powoduje w konsekwencji wzrost cen paszy oraz żywności. Rolnicy mniej zarabiają, a ludzie muszą więcej płacić za żywność. Ale susza oznacza także ogromne skutki dla środowiska, np. większe ryzyko pożarów. Większość działań walki z suszą powinna odbywać się na szczeblu centralnym , np. wprowadzenie nowych technologii monitoringu suszy, takie jak zdjęcia satelitarne. Z perspektywy pojedynczego rolnika ważniejsze są rozwiązania, które można podjąć lokalnie, niezależnie od metod systemowych. Jakie więc środki powinno się przedsięwziąć, aby przeciwdziałać skutkom suszy?

Jak walczyć z suszą?

Podstawowe metody walki z suszą to:

• dbanie o fizyczne właściwości gleby,
• nawadnianie,
• dobór roślin bardziej odpornych na warunki stresowe,
• racjonalne nawożenie,
• zwiększanie retencji wodnej.

Na ratunek przydatne kwasy humusowe

Wykorzystanie dostępnych zasobów wodnych i nawadnianie upraw to stosunkowa kosztowna metoda. Ponadto w okresach wyjątkowo suchych może negatywnie wpływać na sytuację hydrologiczną. Dlatego nadrzędnym celem każdego rolnika chcącego ograniczyć niszczycielskie efekty suszy powinno być dbanie o strukturę gleby i retencję wodną. Potwierdzają to także specjaliści, np. Urszula Stefanowicz z Polskiego Klubu Ekologicznego Okręgu Mazowieckiego, ekspertka Koalicji Klimatycznej, która stwierdziła, że „retencja wody deszczowej w skali małej i mikro, tworzenie ogródków deszczowych, rozwijanie tzw. zielonej i błękitnej infrastruktury miast to dużo lepsze rozwiązania, niż budowa dużych, sztucznych zbiorników”. W magazynowaniu wody w glebie są przydatne kwasy humusowe.

Retencja wody – co, jak i gdzie?

Działanie, które zapewnia glebie odpowiednie właściwości fizyczne i chemiczne to przede wszystkim właściwe nawożenie. Układając plan nawożenia należy rozważyć zwiększenie udziału nawozów organicznych. Dobrym pomysłem jest wykorzystanie nawozów zawierających pozyskiwane z torfu lub węgla brunatnego kwasy humusowe. Są to substancje występujące naturalnie w glebie. Ich ogromny pozytywny wpływ na fizyczne, chemiczne i biologiczne właściwości gleby został potwierdzony przez wiele badań. Kwasy humusowe mają duże znaczenie dla zwiększenia pojemności wodnej w glebie, ponieważ ograniczają parowanie wody. Dodatkowo poprawiają stosunki wodno-powietrzne, co zapewnia lepsze przewietrzanie gleb, jeszcze mocniej poprawiając retencję wodną. Jedno z badań wykazało, że zwiększenie ilości substancji humusowych w glebie o 0,5% przyczynia się do zatrzymania na powierzchni 1 ha ok. 80 m3 wody.

Wzmocnienie korzeni, poprawienie potencjału plonotwórczego – przydatne kwasy humusowe

Produkty na bazie kwasów humusowych już teraz są często stosowane przez rolników. Dzieje się tak, ponieważ w znacznym stopniu poprawiają przyswajalność substancji odżywczych z gleby oraz wzmacniają systemy korzenne roślin. Pomagają zwiększyć urodzajność gleby oraz sprzyjają wzrostowi roślin, w konsekwencji znacznie zwiększając potencjał plonotwórczy upraw. Okazuje się jednak, że ich biostymulujący wpływ na rozwój roślin to nie wszystko. Stanowią także dobry sposób ograniczenia negatywnych skutków suszy. Jeżeli prognozy ekspertów się sprawdzą i w nadchodzących latach czekają nas częste susze, to stosowanie nawozów zawierających kwasy humusowe może okazać się kluczowym czynnikiem w zapewnieniu wysokich plonów w okresach deficytów wodnych.